EAJ-PNV, EA eta ETAren arteko Hitzarmena

I.- Hitzarmen berriaren testuinguru politiko eta historikoa
* Euskal Herria gaur egunean bi Estaturen artean zatiturik dagoen Herria da, inolako ordezkaritza bateratu eta subiranorik gabe, eta are Estatu bakoitzaren barneko zatiek ere entitate bakar osatzeko oztopoekin:
– Espainiaren menpeko zatian Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa EAE izeneko Elkarte Autonomoan bilduta eta Nafarroa bere aldetik Elkarte autonomo berezitua osatuz.
– Frantziaren menpeko zatien Lapurdi, Baxenafarroa eta Zuberoa Biarno bere baitan hartzen duen frantses departamendu zabalago batean bildurik eta departamendu horren barnean bitan zatiturik, Zuberoa Olorueko subprefekturari lotuta dagoelarik.
* Gauzak horrela Euskal Herriari ezinezkoa zaio hitza ematea, ez baitago Euskal Herriaren ordezkaritza bere gain hartu eta hitz hori adieraz dezakeen instituzio subiranorik.
* Hitzarmen berriaren zioa, Euskal Herriaren aldeko indar desberdinek hitz hori emana izan dadin ahalegin guztiak egitea da. Euskal Herrian, bere aniztasuna errespetatuz, opzio politiko eta sozial orok aukera izan dezan.

II.- Hitzarmen berri honen aurrekariak
II.1.- 1998ko abuztuko
Hitzarmenaren oroigarria
Duela urtebete hitzarmen berri honen sinatzaileok beste hitzarmen bat sinatu genuen (ikus eranskina).
Hitzarmen horren arabera euskal lurralde guztiak (Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa eta Zuberoa) bere baitan hartuko lituzkeen instituzio bakar eta subirano bat sortzeko konpromezua hartu genuen.
Hitzarmen horren arabera ere Euskal Herriaren aldeko euskal herritarren oinarrizko beharren aldeko gutxieneko hitzarmenak lotzearen aldeko konpromezua hartu zen.
Hitzarmen horren arabera, EAJ eta EA Euskal Herriaren aurka eta Espainiaren alde diren indar desberdinekin loturak hausteko konpromezua hartu zuten.
Hitzarmen horren arabera, azkenik, Euskadi Ta Askatasunak mugagabeko ekintzen etenaldi orokor bati hasiera eman zion.
II.2.- Hitzarmena sinatu zenetik izandako gertaera nagusiak
Hitzarmena sinatu zenetik aldaketa nagusi batzuk gertatu dira:
a.- Gatazka gainditzeko era demokratikoa proposatzen duen hitzarmena sinatu zuten Lizarran hainbat alderdi, sindikatu eta bestelako gizarte eragilek 1998ko irailaren 12an. Gerora, Lizarra-Garaziko Hitzarmenaz ezagutua izan zena (ikus eranskina).
b.- Euskal lurralde osoko herriko etxeetako hautetsiak biltzen dituen Euskal Herriko Udal Ordezkarien Biltzarra eratu zen 1999ko otsailaren 6an.
c.- Euskal Herriaren aldeko indarrek instituzio desberdinetan beren arteko hitzarmenak lortu dituzte. Esaterako: udaletxe, Foru Aldundi, eta baita EAEko Parlamentuan ere 1999ko maiatzaren 19an.
d.- Hala ere, EAk eta EAJk PSOErekiko loturak ez dituzte erabat hautsi. Euskal Herrian bizi den egoera berriaren arabera indar abertzaleek Euskal Herriarentzat konponbide demokratikoa onartu ez eta Espainiaren aldeko lanetan dabiltzanekin zituzten akordio oro bertan behera utzi behar bazuten ere.

III.- Hitzarmen berria
Hitzarmen honen sinatzaileek honoko konpromezua hartzen dugu:
1.- Euskal Herriaren hitza errespetatzearen aldeko zin egitea egina dugularik, hitz hori gauzatu dadineko konpromezua hartzen dugu.
2.- Hitz hori gauzatu dadin sujeto subiranoa sortzeko konpromezua hartzen dugu.
3.- Horretarako metodo zehatz baten beharrean izanik, orain artean asmatu den metodo demokratikoenaren aldeko apustua egiten dugu, hau da, Euskal Herrian hauteskunde libre eta demokratikoak egitearena.
– Hauteskunde horiek Euskal Herri osoa hautes-eremu bakartzat hartuz egingo dira.
– Bere helburua, edozein hauteskundetan legez, aurkezten diren opzio politiko desberdinak ordezkatzen dituzten parlamentariz osatutako Euskal Herriko Legebiltzarra hautatzea delarik.
– Legebiltzarkide horiek Euskal Herriaren ordezkari ere izanen dira.
– Legebiltzarkide horiek Euskal Herriko Lehendakaria izanen dena hautatu beharko dute.
– Legebiltzarkide horien ardura izanen da Euskal Herriaren berreratze prozesuaren aitzindaritza bere gain hartu eta Euskal Herri Subiranoaren Konstituzioa burutzea.
4.- Hauteskunde horren deialdiak ahalik eta indar eta instituzio gehienen bebesa jaso dezan lan egitea gure gain hartzen dugu. Deialdia gaur egun indarren dagoen ahalik eta instituzio gehienek egin dezaten bultzatuko dugularik. Eta, era berean, Euskal Herriak bizi duen egoera politikoa kontuan hartuz denboran ahalik eta lasterren burutzeko ahalegin guztiak eginen ditugu.
5.- Hauteskunde horiek egoera ahalik eta demokratikoenean egin daitezen behar dena egiteko konpromezua hartzen dugu.
– Parte hartu nahi duten euskal herritar guztiei erraztasun guztiak emanez.
– Hauteskundek egiteko oztopo izan litezkeen indar atzerritarrak alboratuz.
6.- Euskadi Ta Askatasunak, hauteskunde horien jomuga aurrean izanik honoko hausnarketa eta borondate politikoa agertzen du:
– Sortuko den Legebiltzar horren sendotasuna eta egonkortasunaren arabera orain arteko Euskal Herriaren armen bidezko defentsari amaiera emango lioke.
– Hitzarmen berria sinatuz geroztik orainarteko ekintzen etenaldiaren epekako egoera iraunkor bilakatuko litzateke, betiere hauteskunde horien jomuga azkar baten beha.
7.- Une horretatik aurrera, Euskal Herriaren subiranotasunaren ordezkari izanen diren Legebiltzar, Lehendakari eta bestelako instituzio eta eraikuntza prozesuaren garapena, bai eta kanpotik datozen erasoen aurreko defentsa zilegia gure gain hartuko dugu hitzarmen honen sinatzaileek.

Euskal Herrian, 1999ko Abuztuan
Euzko Alderdi Jeltzalea
Partido Nacionalista Vasco (EAJ-PNV)
Eusko Alkartasuna (EA)
Euskadi Ta Askatasuna (ETA)